| Proverbi, Modi di dire, Filastrocche |
|
Acqua o focu, nun ci pighiari 'imprisa. Acqua di
aprili: lu porcu ammazza, lu voi ngrassa e la pecura
riri. Acqua o
ventu, si nun chiovi fa bon tempu. Acqua
davanti e bentu darre A li ricchi
ricchizzi, a li scarsi scarsizzi. Ammatula ti
pettini e ti allisci, lu cuntu chi t'ha fattu, 'nun t'ha
rinesci. 'Amu
scutulatu carrubbi. Ammuccia
ammuccia, chi tuttu pari. Amuri è
amuri, nun è broru di ciciri. Appuiarisi
a lu muru vasciu. Arripararisi
dunni chiovi. Aspittari e
nun viniri, seriri a tavula e nun mangiari, curcarisi e
nun dormiri,
su tri guai da muriri. |
|
B - C Batti lu ferru, mentri è cavuru. Beddi
amici, havi mastru Aitanu! Calati
ímmu, chi passa la china. Campa
cavaddu, chi l'erva crisci. Cani
chi abbaia, nun muzzica. Cavulu
vecchiu e cavulu sciurutu, soccu ha fattu l'ha
pirdutu. C'era
beddu lu pitrusinu, ci ì lu attu e lu fici
siccari. Ci
appizzavu lu sceccu, cu tutti li carrubbi. Ci
dissi lu parrinu a la batissa, senza dinari nun
si ni canta missa. Ci
dissi lu surci a la nuci: dammi tempu chi ti
perciu. Ci
voli lu ventu 'nchiesa, ma no astutari li
cannili. Ci
voli orvu, a riminari vinturi? Comu
s'arridducì lu gallu di Sciacca, a essiri
pizzuliatu di la ciocca. Conzula
comu vò, sempre è cucuzza. Cosi
amari, tenili cari. Cu
apri la vucca e dici di no, nun perdi l'amicu e
ci arresta lu so. Cu
beddu voli cumpariri, tanti guai havi a patiri. Cu
di li vecchi s'innamura, si la chianci la mala
vintura. Cu
dormi, nun pigghia pisci. Cu
è cacato, seri npizzu Cu
è minchia carnalivari, o cu ci va appressu? Cu
è prena, figghiari havi. Cu
futti futti, Dio pirduna a tutti. Cu
grania, nun pinia. Cu
havi assà, havi assu. Cu
havi lingua va a Roma. Cu
havi amici, va mparadisu. Cu
ncelu sputa, nfacci torna. Cu
mancia, fa muddichi. Cu
n'appi n'appi, cassateddi di Pasqua. Cu
nasci tunnu, nun pò moriri quatratu. Cu
nun è vistu nè pigghiatu, nun pò ghiri
carzaratu. Cu
prima nun pensa, all' ultimu suspira. Cu
nesci, arrinesci. Curnutu
e vastuniatu. Curri
quantu vò, chi ca t'aspettu. Cu
sarva pi l'unnumani, sarva pi li atti e li cani. Cu
sparti n'havi la meggiu la parti. Cu
veni appressu cunta li pirati. Cu
tardi arriva, mali alloggia. |
|
D Di lu parrinu, si pigghia la vina. Di
lu vinu bonu finu a la fezza. Di
matina si viri lu bonu jornu. Ddocu
luci la fera. Dopu
Natali, lu friddu e la fami. Dopu
che arrubbaru la Santa, ci ficiru li porti di
ferru. Dopu
la cinquantina, un mali ogni matina.
Dui
sunnu li putenti, cu avi assà e cu nun havi
nenti. D'unni
c'è vista, nun ci voli prova. Dunni
facisti l'estati, fatti lu nmernu. Dunni
spunta, fa vanedda. |
|
E - F È assa' lu taliari, è chiùssa lu pattiari, ma
è picca l'accattari. Fatti
fama, e curcati. Finita
la festa, gabbatu lu Santu. Giugnettu,
lu furmentu sutta lu lettu. Ju
chi sugnu arancio di nterra? |
|
L La lingua non havi ossa, ma rumpi l'ossa. La
pecura chi fa mee, perdi lu muccuni. La
prisenza, è putenza. L'
occhiu di lu patruni ngrassa lu cavaddu. La
matinata, fa la jurnata. Li
guai di la pignata, li sapi la cucchiara che li
rimina. Li
megghiu sciarri, sunnu cu li parenti. Li
ricchi comu vonnu, li poviri comu ponnu. L'
urtimu chiovu di la naca. L'urtimu
abbuzzicuni di l'ascesa. Lu
cani muzzica sempri a lu sfardatu. Lu
cumannari e megghiu di lu futtiri. Lu
mastru è mastru, lu patruni è capu mastru. Lu
medicu piatuso, fa la piaga virminusa. Lu
picciuni si spinna a la morti. Lu
pisci feti di la testa. Lu
poviru nun n'havia, e limosina facia. Lu
saziu nun criri a lu diunu. Lu
Signuri duna viscotta, a cu nun havi denti. |
|
M - N Malu tempu e bonu tempu, nun dura tuttu tempu. Mancia,
fatti rossu e pigghia surci. Mangia
di lu tò mangia, e di lu tò saziatinni. Megghiu
'na vota arrussichiari, che centu voti gianniari. Marzu
ci dissi ad aprili, prestami un ghiornu quantu a
sta vecchia la Mamá,
sciccu mi tocca; toccami sciccu, toccaini sciccu. Mazza
grossi, truncunuti e dù rana. Megghiu
diri chi sacciu, chi diri chi sapia. Megghiu
di nenti maritu vecchiu, quannu no quaria lu
lettu. Megghiu
lu picca a goriri, chi assà a tribulari. Megghiu
lu tintu canusciutu, chi lu bonu a canusciri. Megghiu
oggi l'ovu chi dumani l'addina. Megghiu
perdiri, chi straperdiri. Mpara
l'arti, e mettila da parti. Megghiu
sentiri scrusciu di catini, chi scrusciu di
campani. Megghiu
surari, chi tussian. Megghiu
curnutu, chi malu attintatu. Megghiu
testa di sarda, chi cura di piscicani. Me
patri è cuccinnatu, e jè moru di fami. Megghiu
perdilu, chi attruvarlu mettiti
cu li megghiu di li tò, e appizzacci li spisi. Metti
pani a denti, chi la fami si arrisenti. Minestra
riquariata. Nta
la casa di lu
riccu; si
nun c'è pani ci su muddichi. Narrè
comu lu curdaru. Nenti
fai, chi nenti si sapi. Nhaiu
vistu schecchi curriri. Nun
c'è chiù tintu di na vascia caruta. Nun
ci nì porti chiummu a la palaccia. Nun
chianciu chi me figghiu persi, ma chianciu chi si
voli arrifranchiri. Nun ti vogghiu mancu comu
cumpagno di prucissioni. |
|
O - P Occhi chi aviti fattu chianciri, chianciti. Oggi
in figura, domani in sepoltura. Ogni
ficateddu di musca è sustanza. Ogni
lignu, havi lu so fumu. Ogni
porcu havi lu so San Martinu. O
ti mangi sta minestra, o ti jecchi di sta
finestra. Pani
e vinu, rinforza lu schinu. Panza
e prisenza. Panza
mia fatti saccu. Parla
picca e nun sbagli mai, spenni picca e
arricchirai. Passanu
l'anni, e vennu l'affanni. Pattu
prima, amicizia longa Pistari
acqua nta lu murtani. Pila
cannalora, cu n'àvi carni ammazza lu fighiolu. Pi
mezzu di Santi, si va 'mparadisu. Postu
arrubatu, passaci sicuni. Punci
lu sceccu nta l'acchianata. |
|
Q - R Quannu lu to diavulu va, lu me va e beni Quannu
lu diavulu t'accarizza voli l'arma. Quannu
lu fúiri è salvezza, nun è viltà. Quannu
lu riccu penza, pi lu poviru c'è spiranza. Quantu
la furtuna nun ti dici, jettati nterra e coghi
babaluci. Quantu
su l'acchianati, su li scinnuti. |
|
S - T - U - V Sabatu allegra cori, beatu cu 'avi bona la
mugghieri. Seri,
seri, chi la furtuna veni. Si
chianci c'un'occhiu. Si
chiuri 'na porta e si apri un purtuni. Si
sapi quannu si nasci, ma nun si sapi quannu si
mori. Si
la mmiria fussi immu, fussimu tutti immuruti. Si
vò vacci, si nun vò manna. Sparaci,
funci e granci, spenni assá e nenti manci. Sparagna
quannu la tini è china. Sposa
majulina, nun si gori la cuttunina. Stenni
lu peri, quantu linzolu teni. Tanti
picca, fannu assá. Tantu
va lu nziru a lu puzzu, chi si rumpi. Testa
chi nun parla, si chiama cucuzza. Ti
fazzu acchianari mura lisci Tuttu
lu mali, nun veni pì nociri. Ti
mangiassiru li cani. Tiru a lu porcu, e 'nzertu
a lu purcaru Ti
vogghiu beni quantu un pani di scarpi vecchi. Trenta e due ventotto. Un
corpu a lu circu, e un corpu a lu
timpagnu. Vinni
lu tempu di li mali vistuti. |